Mundu bete jai

Hilen Eguna

Mundu osoan ohikoa da familiek hildakoak gogoratzea, eta haiekin bat egiteko jaiak ospatzea. Herrialde katolikoetan Domu Santu eguna izaten da, Obon herrialde budistetan, Undas Filipinetan edo Jesa Korean eta Txinan, esaterako. Era berean, Venezuela, Ekuador, Peru eta Bolivia moduko herrialde latinoamerikarretan, eta bereziki Guatemala, Belize edo Mexiko bezalako herrialde mesoamerikarretan, Hildakoen Eguna (Día de Muertos) ospatzen da. Hildakoen omenezko egunak adierazpen kultural ikusgarriak dira, ospatzen dituzten herrialdeen tradizioaren araberakoak. Denetan ezaugarri komun bat aurkituko dugu; hildakoak oroitzeaz gainera, emozioz betetako egunak dira, hunkigarriak, familia eta lagunak elkartzekoak.

Ngondo Jaialdia

Kamerungo Errepublika Afrikako erdi-mendebaldeko estatu burujabea da. Hego-mendebaldean Gineako golkoa du; Nigeria ipar-mendebaldean; Txad ipar-ekialdean; Afrika Erdiko Errepublika ekialdean; eta Ekuatore Ginea, Gabon eta Kongoko Errepublika hegoaldean. Hiriburua Jaunde da, baina Duala da hiririk handiena, hiriburu ekonomikoa eta Kamerunera sartzeko ate nagusia. Hain justu, bertan ospatzen da Ngondo Jaialdia. Jaialdi hori Kamerungo Duala eskualdeko sawatarrek urtero ospatzen duten jai tradizionala eta errituala da. Sawa, Kamerungo Wouri ibaiko herriei deritze. Ibai horretatik portugaldarrak sartu ziren Duala hirian, eta bertan ikusi zituzten izkirak (camarão) zirela eta, Rio dos Camarões deitu zioten, eta hortik sortu zen Kamerun herrialdearen izena. Sawatarren komunitate txikiek, Sawa Handia deritzena osatzen dute, eta kultura bera partekatzen dute: uraren eta arrantzaren kultura; urak eskaintzen dizkien baliabideekin bizi den kultura, hain zuzen ere. Sawa Handiaren barruan, 15 bat herri txiki daude; itsasertzetik Kamerungo hego-mendebalderaino hedatzen direnak. Sawa herriarentzat zeremonia kultural eta erlijioso garrantzitsua da Ngondo, arbasoak ohoratzeko eta haien babesa eta bedeinkazioak eskatzeko egiten dena. Erritu, dantza, kantu eta bestelako jardueren bidez, tradizioa bizirik mantentzea eta komunitate-loturak sendotzea du helburu.

Eid al-Fitr

Islamiarrek hilabeteko baraualdia egiten dute urtero. Jan barik egoten dira eguzkia ateratzen denetik iluntzera arte. Hilabete horri Ramadan esaten zaio. Ramadana amaitzean, hiru egunez Eid al-Fitr izeneko jaia ospatzen dute, baraua eteteko jaia, alegia. Ospakizuna oso goiz hasten da komunitateko otoitzekin. Horren ostean, gosaldu, eta bertan behera uzten dute hilabetez egin duten baraualdia. Gainerako egunetan senideak eta lagunak bisitatu eta elkarrekin jatordu bereziak egiten dituzte. Umeei opariak ere egiten zaizkie.

Kandelatxoen eguna

Kandelatxoen eguna (Día de las velitas, Noche de las velitas) Kolonbiako jairik tradizionalenetako bat da. Egun hori noiz helduko itxaroten egoten dira kolonbiar asko eta asko. Jaieguna aldatu egiten da herrialdeko eskualde batetik bestera, baina, lekurik gehienetan, abenduaren 7ko gauean hasita, kaleak, merkataritza-guneak, herri eta hirietako etxeak argiztatzen dituzten farolatxoak eta kandelak pizten dira. Egun horretan, Gabonetako jaiei ematen zaie hasiera. Euskal Herrian ere egun horretan ospatzen dute egun handia kolonbiarrek, asteburua zein astegun buruzuria izan. Hala ere, herrialdetik urrun egonik, ospatzeko modua desberdina da, noski. Hurrengo egunean, abenduaren 8an, Ama Birjina Sortzez Garbiaren eguna ospatzen da, eta hain zuzen birjina hori omentzea dago bezperako jaiaren oinarrian. Ondoren, hilaren 16tik aurrera, Mariak eta Josek Belenerako egin zuten ibilaldia gogoratuz, bederatziurrenak etorriko dira; eta, azkenik, Jesusen jaiotza.

Errumaniako Egun Nazionala (Mare Unire)

Abenduaren 1ean ospatzen den Errumaniako Egun Nazionala ekitaldi esanguratsua da herrialdearen historian. Egun horretan, Batasun Handia edo Marea Unire deiturikoan, Transilvania eta beste lurralde batzuk Errumaniako Erresumarekin bateratzea ospatzen da, 1918an Alba Iulian egindako Batzar Nazionalean erabakitakoa. Data horrek antzinako nazio-batasuna lortzea eta errumaniar nortasuna sendotzea sinbolizatzen du. Egun horretan, herritarrek omenaldia egiten diete liderrei, eta herrialdearen batasuna eta independentzia eratzen lagundu zuten guztiei. Bere esanahi historikoaz haratago, Errumaniako Egun Nazionala lurralde horretako kultura aberatsa eta aniztasun etnikoa ospatzeko aukera ere bihurtu da. Jaiegunak, iraganeko lorpenak nabarmentzeaz gain, herritarren artean batasuna eta harrotasuna sustatzen ditu; eta era berean, beren nazioaren ondarea zaintzea, indartzea eta transmititzearen garrantzia gogorarazten da.

Txinako Urteberria

Txinatarren Urteberria, Udaberriko jaia edo Ilargiaren Urteberria (Chūnjié), Txinako egutegiko jaiegun tradizional garrantzitsuena da. Urteko data aldakorra izaten da, urtarrilaren 21etik otsailaren 20ra bitartean, eta munduko migraziorik handiena eragiten du: milioika txinatar beren jaioterrietara itzultzen dira familian ospatzeko. Euskal Herrian, eta bereziki Bilbon, txinatar komunitate handiak urte berriari hasiera emateko jarduera desberdinak antolatzen ditu: umeentzako tailerrak, arte martzialen erakustaldiak, lehoiaren dantza, artisautza erakusketak eta dragoiaren desfilea.