Gure herrietan ospatzen diren tradizio handiko jaialdi horien izaera eta jatorria ezagutzera ematea du helburu saio honek.
1. atala
Aristerrazuko erromeria (Andatza Auzoa, Aia)
Aiako (Gipuzkoa) Aristerrazuko erromeriak Andatzako, Orioko, Donostiako, Zaldibiako, Mendexako eta Oreretako herritarrak elkartu ditu, baita zaleak eta pandero-jole zein trikitilariak ere. Nabarmendu dira Josu Etxezarraga historialariaren eta Juan Mari Azkue elkarteko presidentearen hitzak, inguruko familien eta gazteen parte-hartze biziarekin batera.
2. atala
Idoiako Amabirjinaren Erromeria (Izaba)
Izabako (Nafarroa) Idoiako Ama Birjinaren erromeria, Pentekoste astelehenean ospatua, Nerea eta Idoia Urzainki, Aitor eta Idoia Ciriza, Esti Irusta, Ana Cecilia Ezquer eta Susana Lusiar bezalako herritarrek girotu zuten, baita Fidel Garay akordeoi-joleak, Maitane Bake filologoak eta Oskar Andueza turismo arduradunak ere. Parte hartu zuten, halaber, Paula Bescós ostalariak, Petra Rezabova eta Klaas Jan turistak, eta Beasain, Zornotza, Elorrio edo Dimako bisitariak. Egunean meza, hamaiketakoa eta herri-bazkaria (migarik eta parrilladarik) ospatu ziren.
3. atala
San Juan bezpera Guardian
Guardin (Arabako Errioxa), eskualdeko buruan, ekainaren 23an hasten dira San Joan jaiei hasiera ematen dieten ospakizunak. Karrilloi-erlojuak eta bere pertsonaiek pasacallea pizten dute, dantzariek lagunduta, Raúl García alkateak eta Roberto Muro sindiko erregidoreak Udalera bidean ohiturari jarraituz. Parte hartu dute, besteak beste, Olatz eta Ruth Fernández, Miguel Díaz de Gereñu, Xabi Argote edo Erlantz García de Olanok; kultur eragileek, hala nola Izaro Coca eta Oihana Soto (Laguardia Dantza Taldea), Aiora García de Olanok (Katximorro), Iker Cocak (dulzainero) eta Kaloyo Aita semeak; baita Malatxo Txaranga (Andoni Goldarazena eta Eneko Ruiz) eta Biasteriak peña (Olaia Larrea). Halaber, parte hartu dute María García jostunak, Rakel Blanco upategiak, Antonio Cadarso gidak, eta bisitariak, besteak beste, Borja Matitegi (Bilbo), Nagore Etxebarriaurten eta Ander Estenaga (Páganos) edo Agurtzane Elorriaga (Donostia). Ekitaldia Anabel Arraiza eta Agus Barandiaranek aurkeztu dute.
4. atala
Bergarako San Martzial eguna
Bergarako San Martzial Eguna eguerdiko aurreskuarekin hasi, ermitan familiak bazkaltzen eta arratsaldean bertsolari (Ane Zuazubiskar), trikitilari eta pandero-jole (Gorka Valdés, Hekthor Folk) ikuskizunak eta Iker Elizburuk antolatutako herri kirol erakustaldiak izan ziren. Parte hartu zuten herritar nabarmenak: Maite Barrena, Andoni Etxezarreta, Irati Polanco, Ainhoa Pardina, Izaro, Uxue eta Hugo, dantzariak (Peio Andrinua, Joanes Plazaola), ex-dantzariak (Javier Mendizabal, Amaia Medinabeitia) eta musika taldeak (Muxutrük, Incansables Txaranga).
5. atala
Hiru behien zerga: Erronkari (Nafarroa)
Ekainaren 13an Erronkako Bailaran ospatzen da Hiru Behien Tributu, Europako tratatu zaharrena, diplomazia zibilaren adibide. Aurten 650 urte betetzen dira. Parte hartu dute historialariak (Gotzon Pérez), tokiko agintariak (Jean François Cassaux, Aramits; Carlos Anaut, Isaba; Jone Alastuey, Uztarrotze; Blanca Alfonso, Anso), baita Donostiako, Algortako, Arrangoitze edo Lizarragako bisitariak eta herritarrak ere. Arte-lanak egiten dituztenak ere izan dira, hala nola Beñat Alastuey, Eneko Marco eta Mikel Aznarez, kultura taldeetako ordezkariak (Susana Garde, Arroitu Indarra), baso zaintzaileak (Pablo Fanlos) eta tokiko familien ordezkariak (Zaine Arriortua eta Eneko Marco, Uztarrotze; Zuberoa Glaria eta Arkaitz Arraiza, Garde).
6. atala
Otxandioko Santamaña eguna
Otxandion, Santa Marinaren Eguna XV. mendean hasi zen ospatzen, tradizioa, musika eta dantza uztartuz. Parte hartu dute historiazaleak (Mikel Agirregabiria), herritarrak (Irune Urigoiti, Mari José Unzalu, Luis Polanco, Juan Carlos Urigoitia), musikariak (Iñaki Larrea “Txolet”, Luis Mari Bengoa) eta txistulariak (Miren Soloeta, Ainhoa Lasuen, Kepa Pinedo). Halaber, Mutrikuko erraldoi eta buruhandien konpartsa (Mikel Iñarrairaegi), Iluntxo pilota elkartea (Ainhoa Ruiz de Infante), Oihandi abesbatza (Ruben Bengoa) eta dantzariak (Andere Basterretxea, Eli Kapanaga) parte hartu dute.
7. atala
Baztandarren Biltzarra Elizondon (Nafarroa)
Elizondon ospatzen da Baztandarren Biltzarra, Lekaroz, Oronoz, Errazu, Irurita, Amaiur, Saldiak, Doneztebe, Elbete, Berroeta, Aniz, Azpilikueta, Ziga eta Gartzain herrietako herritarrekin. Musikariak nabarmentzen dira: Joana eta Olaia Viguria, Jaime Viguria (atabal-jotzaile) eta Saioa Viguria (txistulari), baita artisauak ere, Cesareo Soule. Herritar aktibo nagusiak Mattari Plaza, Gurutze Aizpuru, Maki Urtasun, Patxi Irigoien, Jexux Bailon eta Nahia Baylon dira, eta Baztandarren Biltzarra elkarteko ordezkari Álvaro Garde.
8. atala
Itziarko Kopraixak
Itziarren Kopraixkak jaia meza batekin hasi zen, Gure Amaren santutegian, kalejir, trikitilari (Jon Ostolaza) eta txarangarekin, sagardoa dastatuz eta herri-bazkaria eginez, baita dantza (aurresku eta atzesku), behiak eta jokoak ere. Parte hartu dute herritarrek: Itziar Irizar, Roke Altzibar, Maria Jesús Aranberri, Marisol eta Mertxe Beristain, Itziar Borda eta Ihintza Irizar; tokiko agintariak: Arantza Egaña (alkatea) eta Xabier Andonegi (parrokia); musikariak eta dantzariak: Itziar Garate eta Juan Mari Aizpurua (organista); eta sagardogileak: Xabier Arrizabalaga, Asier Saka eta Jon Ander Caramanzaga.
9. atala
Belatxikieta
Abuztuaren 31ko Belatxikietako San Ignazio ermikako erromeria irudiaren garraioarekin hasi zen, aurreskuarekin, trikitilari eta pandero-joleekin, eta aizkolari erakustaldiekin (Julen Mendieta, Xabier Gartzia “Utxu”). Parte hartu zuten historialariak (Juan Martín Iriondo), Belatxikieta, Zornotza eta Durangoko herritarrak (Iker Irakulis, Aratz Ibarra, Maider Bedia, Igor López, Nerea Irakulis) eta musikariak (Mikel Etxeberria, Dare eta Laia Morgaetxebarria). Halaber, antolakuntzako kideak eta jantzi tradizionalak daramatzaten herritarrak nabarmendu ziren, Mari Ángeles Barrena kasu.
10. atala
Zallako San Pedro Zarikete
Zallako San Pedro Zarikete jaietan herriko tradizioak, musikak eta festak uztartzen dira, herritarren parte-hartzearekin.
11. atala
14/09/2025
Jaurrietako Erromeria
Jaurrietako herrian ospatzen den Andre Mariaren Jasokunde egunera joango dira Anabel eta Agus, hamaikagarren atal honetan. Zaraitzu Ibarreko herririk garaienera hain zuzen ere. Jaurrietak Andre Mari Zuriaren omenez ospatzen ditu abuztuaren 15etik 18ra bitartean. Andre Mariaren Jasokunde egunean, hilaren 15ean, ermitaraino erromeria egiten da. Parrokiatik prozesioan igotzen da lau gaztek Andre Maria sorbalda gainean daramatela. 12:00etan meza ospatzen da ermita aurreko belardian eta bertan 'Axuri Beltza' neskadantza tradizional eta ospetsua plazaratzen dute herriko neska gazteek. Ekitaldia amaitzean, bertaratutako guztiei, ardoa eta gazta eskaintzen zaie eta herriko plazara abiatzen da prozesioa. Egunari dagokionez, egun honetan, prozesioa, meza, kalejirak, dantzariak, musika eta dantza ugari egoten dira. Historiaz, egunaz, musikaz eta Axuri Beltza dantzaz arituko dira besteak beste, Blanca Arroyo dantzari ohia, Sara López de Guereñu eta Amaia Sanz dantzariak, Ander eta Sonia Esarte herritarrak eta beste horrenbeste protagonista.
12. atala
21/09/2025
San Agustin eguna Artikutzan
Goizuetako herrian, Artikutza auzoan ospatzen den San Agustin egunera joango dira Anabel eta Agus, hamabigarren eta denboraldiko azken atal honetan. Artikutza, Goizuetako auzo bat bada ere, Donostiako Udalarena da parke honen jabetza. XIX. mende bukaeran eta XX. mendean, Donostia hiri garaikide bat zen, garapenean zegoena eta udaran bere biztanleria biderkatzen zuena. Horregatik kalitate hobereneko ura bermatu nahi zuen. Hori horrela, Donostiako Udalak Artikutzako parkearen jabetza bereganatu zuen, urtegia eta bertako urak Donostiaratzeko. Abuztuaren 28ro, San Agustin egunean, jaia ospatzen dute Artikutzan bertakoek eta inguruko hainbat herritatik etorritakoek: Goizuetarrek, Oiartzuarrek, Lesakarrek, Donostiarrek... Egunari dagokionez, egun honetan, meza, pilotariak, herri kirolak, musika eta dantza ugari egoten dira. Historiaz, egunaz, musikaz eta tradizioaz arituko dira besteak beste, Blanca Arroyo dantzari ohia, Sara López de Guereñu eta Amaia Sanz dantzariak, Ander eta Sonia Esarte herritarrak eta beste horrenbeste protagonista.