Ellas primero: Pioneras de la gastronomía vasca

Lehenengo emakumeak

Euskal Gastronomiaren Aitzindariak XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, gaur egun munduko sukalderik onenetako bat den euskal sukaldera garamatzaten lehen urratsak eman ziren. Eta prozesu horren aitzindariak, amengandik edo andereñoengatik ikasitakoa eta Frantziako sukaldaritzaren modernitate-ukituekin nahasten jakin zuten emakumeak izan ziren. Baina emakume hauek ez daude liburuen aurkibideetan, ezta aldizkari zaharretan, edota ostalaritzaeskoletan.

Emilia Dañobeitia eta Nieves Barragán

Emilia Dañobeitia izan zen Bartzelonako Euskal Tabernaren buru 1936ko Espainian bi Michelin izar lortu zituen lehen emakumea. Nieves Barragán duela hogeita bi urte Santurtzitik atera zen Londresera joateko, eta argi propioz distiratzea lortu du Britainia Handiko gastronomia areto lehiakorrean.

Zuriñe García eta 'El Amparo'

XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, emakumeek lortu zuten euskal gastronomia kategoriaz igotzea. Besteak beste, Bilboko 'El Amparo' jatetxearen buru ziren Azcaray ahizpek egin zuten. Zuriñe Garcia sukaldariak (22 urte Galdakaoko Andra Marin) bere filosofia partekatzen du. Baina ez haiek, ez beste asko, ez daude liburuen aurkibideetan, ez antzinako aldizkarietan, eta ostalaritza-eskoletan ere ez dira ikasten.

Nicolasa Pradera

Euskal Herrian beti izan dira emakume handiak sukaldeen buru, baina 'itzalean' zeuden. Beren negozioa abian jarri zutenetako asko aristokraziako familia ospetsuen etxeetan hasi ziren laguntzaile gisa. Nicolasa Praderaren kasua da, 'La cocina de Nicolasa' idatzi baitzuen, Elena Arzakek sukaldatzeko edo inspiratzeko moduak berrikusteko erabiltzen duen ezinbesteko errezeta-liburua.