56:16 Entre sequias y diluvios
Ura ondasun urria da. Larrialdi klimatikoa gure biziraupenerako ezinbestekoa den likido honetan erortzen da. Baina, ura finitua da. Nazio Batuen arabera, 2050ean, globoaren %75 baino gehiago lehorte egoeran egongo da. Gure inguruan, ordea, bestelakoa da egoera. Hornitzen gaituzten urtegiak 2021eko mailaren ia antzekoan daude. Argi horiek beren itzalak dituzte. Urdaibaiko itsasontzi batek hornitu du uda honetan Arabako Lautadako hainbat leku. Kantabriatik Karrantzako pertsonak eta ganadua hornitzen dituzten kamioiak etorri dira. Gaur, edaten dugun uraz eta lau isurialdetatik edaten dugun uraz hitz egingo dugu. Baliabide hidriko gehiago ustiatzeko aukerarik ba al dago? Ura kudeatzeko modu iraunkorragoa egongo litzateke? Herritarrok gero eta baldintza okerragoetan itzultzen dugu ura, ingurumenari kalte eginez? Etorkizuneko ur-kontsumoa arautu egin beharko da guztiontzako ura ziurtatzeko?
53:18 Todo lo que nos sobra
Sortzen ditugun hondakinez ari gara: Zabor elektronikoaren arriskuetan zentratuko gara. Nazio Batuen Ingurumen Programaren arabera, 50 milioi tona hondakin elektroniko sortzen dira urtean. Eta gehienak ez dira pasatzen ingurumenerako birziklatze sistema hoberenetatik, eta horrek eragina izan dezake gizakien osasunean eta ekosisteman. Elektronika da EBn gehien hazten den hondakin iturria. 2017an, 3,5 milioi tona baino gehiago bildu ziren, eta % 40 baino ez zen birziklatu.
61:59 Cuando menos es mas
Kontsumismoa da, zeharka bada ere, ingurumenari eragiten dion arazorik handiena? Zenbat eta gehiago kontsumitu, orduan eta baliabide natural gehiago erauzten dira planetatik, eta, gaur egun, duela 30 urte baino % 50 baliabide natural gehiago erauzten ari dira. Eta populazioa gora doanez, baita hondakinen sorrera eta kutsadura ere. Egungo kontsumo-erritmoarekin jarraituz gero, Lurra bezalako 3 planeta beharko genituzke hornitzen jarraitzeko. Noiz eta nork esaten du hori? Gure ardura da, halaber, kontsumo arduratsuko bizimodua aukeratzea, baliabide naturalak eta horien kalitatea zainduko dituena. Ingurumena jasaten ari den ondorioetako batzuk: uaren kantitatea eta kalitatea galtzea, lurzoruen poluzioa, lurzoruaren aldaketa, deforestazioa, airearen kutsadura, biodibertsitatearen galera, arropa, janaria eta energia.
60:05 Tu huella contamina
Karbono-aztarna planetatik igarotzean uzten ditugun berotegi-efektuko gasen arrastoa da. Denak du karbono arrastoa. Bizitzeak karbono-aztarna sortzen du. Biztanleriaren eta gure bizimoduaren etengabeko hazkundearen ondorioz, etengabe hazten da aztarna hori, eta, horrekin batera, berotegi-efektuko gasen emisioa. Daukagun Lur bakarraren deskarbonizazioan aurrera egitea da ideia eta klimaren neutraltasuna lortzea da helburua. Baina zer da deskarbonizazioa eta zer esan nahi du klimaren neutraltasunak? Eta garrantzitsuena, zer gertatuko da lortzen ez badugu?
58:50 On egin!
Elikaduraren sektorea ere etorkizunari begira dago, 25 urte barru mundu hau nolakoa izango den pentsatzen. Hortzimugan, berriki garrantzia irabazi duten irudiak eta terminoak agertzen dira, hala nola tokiko hornitzailea, jasangarritasuna edo zero kilometroko produktua. Euskal errezetategia jomugan jartzen dugu, elikadura jasangarri eta arduratsuaren parametroen arabera. Kapituluan zehar, euskal produktore, nekazari eta abeltzainak bisitatuko ditugu, haien produktuen jatorria, kostua eta eragina ulertzeko.
61:00 Made in Euskadi
Etorkizuna jasangarria, ekologikoa eta arduratsua bada, bertakoa izango da ezinbestean. Baina bizi al gaitezke erabat Euskadin landatzen, fabrikatzen eta diseinatzen diren baliabideekin, eta, horrela, jasangarriagoak izan? Programa honetan, normalean erabiltzen ditugun ondasun eta zerbitzuen euskal baliokideak aurkitu ditzakegun egiaztatu nahi dugu.
