Eguneko zientzia-albistea

Adimen-artifizialeko datu-zentroen ur beharra

Ingurumenaren Europako Agentziak ohartarazi du adimen-artifizialeko datu-zentroek beharko duten ur-kantitatea urtearen buruan milioi bat milioi litro ur izan daitekeela, 2024rako aurreikusitakoa baino hamaika aldiz gehiago. Datu-zentro horietako asko Europan lehendik ura soberan ez duten lurraldeetan irekiko direla adierazi dute.

Gurasoen seme-alabekiko segurtasun-pertzepzioa

Sei eta hamabi urte arteko seme-alabak dituzten gurasoek adierazi dute lau arrisku nagusi ikusten dituztela: oinezkoentzako bide-segurtasun urria; poliziaren presentzia eskasa; errepideek herria zeharkatzea; eta argiztapen-falta.

Eurite bortitzengatik mikroplastiko gehiago ozeanoetara

Klima-aldaketak eragindako eurite handi eta bortitzengatik askoz ere mikroplastiko gehiago joaten da ozeanoetara. Urtero, ingurumenera, hamarka milioi tona metriko mikroplastiko botatzen dugu, horren guztiaren zatirik handiena itxasoan aurkituko duguna.

Begi-neke digitala

Oftalmologoek "20-20-20" izeneko jardunbidea proposatzen digute: hogei minutuz behin pantaila begiratzeari uztea, 20 segundoz, eta 20 oineko edo sei metroko distantziara dagoen zerbaiti begiratzea. Hori eginda lortuko dugu begietako muskulu ziliarrari atseden ematea, gertueneko gauzak enfokatzen laguntzen digun muskulua.

Hegaztiak zergatik ez dira erortzen zuhaitz-adarretan lo direnean?

Milioika urteko eboluzioaren biomekanikan dago gakoa. Tendoi tolestatzaile sendo bati esker, hegaztiaren hankaren atzealdetik behatzetaraino doan muskulu-egitura bereziari esker, ez dira erortzen. Hegaztia adarrean pausatu eta belauneko nahiz orkatilako artikulazioak tolesten direnean, tendoia automatikoki tenkatzen da eta behartzen ditu behatzak indarrez ixtera adarrari heltzeko.

Buruko mina ez da burmuinean sortzen

Garezurra inguratzen duten nerbio, muskulu eta egitura baskularretan sortzen da buruko mina, batez ere trigemino nerbioaren sistema aktibatzen denean. Buruko mina pizten da trigemino-nerbioak neuropeptidoak askatzen dituenean eta horiek garezurra inguratzen duten arteriak eta meningeen mintzak dilatatzen dituenean, garezurraren kanpoaldeko inflamazioa da seinaleak bidaltzen dizkiona garunaren kanpoaldeari eta horrek ekarri ohi du buruko mina.

Presio atmosferikoak gugan nola eragiten duen

Presio barometrikoa azkar jaisten denean inguratzen gaituen airearen pisua aldatu egiten da eta horrek zuzenean eragiten du gure gorputzeko likidoetan; artikulazioetako giltzadura-likidoak eta ehun bigunak zabaldu egiten dira atmosferaren presioa jaistean. Artritis nahiz artrosia dutenek errazago antzematen diote aldaketari, artikulazioak zurrundu eta uzkurtzen baitzaizkiete.

Zergatik ezin dugu ikusi geure sudurra?

Begiek beti lehenesten dute aurrean duten informazio berria, mugimenduan ari eta pertsonaren biziraupenerako ezinbestekoa dena. Garunak pentsatu ohi du, sudurra beti toki berean dagoenez eta arriskurik batere ez duenez, burmuinak ezikusiarena egiten dio, ahaztu egiten du,nahita, begien ikuseremua beti garbi izateko.

Urdaila orroka, digestio-aparatuari erratza pasatzen

Korroskada egiten dugunean urdaila gure digestio-aparatuari "erratza" pasatzen ari zaiola adierazten ari zaigu; horren funtzio nagusia digeritu gabeko janari-hondarrak garbitzea da, mukia eta zelula hilak urdailetik heste lodirantz bultzatzea bakteriorik ez zabaltzeko.

Usainak nola jasotzen diren burmuinean

Burmuinak usainen informazioa modu antolatuan jasotzen du, ikusmenarekin bezalaxe. Sudurreko neuronek garunean ditugun antzeko lekuetara bideratzen dituzte beren loturak. Beraz, usaimenaren neuronak guztiz daude lerrokatuta garunean dauden zelulekin.

Hidrogenoa sortu, metanoaren pirolisiaren bidez

Ikerketak erakutsi du metano-pirolisia erreaktoreen barrualdean eginez gero, modu eraginkor eta jasangarriagoan lortu daitekeela hidrogenoa, CO2rik isuri gabe.

Airbus hegazkinaren 22 orduko hegaldia, geldialdirik gabe

AIRBUS hegazkin-enpresak 22 orduz geldialdirik batere egin gabe hegan egin lezakeen abioia fabrikatu du. Hegazkinaren beraren fuselajeari 20 mila litroko erregai-depositua erantsi diote, hegazkinaren beraren hezurduran ezarri dute depositu-estra.