PrebenTIK

1. Sextinga

Sextinga, eskuko telefonoa edo kamera duen beste gailu baten bidez, sexu konnotazioa duten eta norberak sortu dituen argazki edo bideoak elkar banatzea da. Praktika horrek ordea, arriskua du, izan ere irudi horiek saretuta berauen kontrola galtzen da eta beste norbaitek eragin kaltegarria sortzeko helburuz erabil ditzake, adibidez erabiltzaile askori zabalduz. Izan ere, edukia modu intimoan erabiltzeko sortu duen pertsona bideo horietan biluzik edota sexu-jarduera zehatz batean egon liteke, edo eta egoera hori deskribatzen. Eduki pribatu hori, publikoki zabaltzeak, pribatutasunaren galera dakar eta albo kalte ugari. Biktimaren umiliazioa, bere izen ona auzitan jartzea eta konfiantza galtzea etorkizuneko harremanetara begira. Bai eta arazo psikologikoak, antsietatea edota depresioa. Sextinga ez sustatzea eta halako irudien zabalkundean ez parte hartzea da prebentziorako urratsik onena. Bai protagonista gisara, bai era hartzaile bezala ere. Autoestimua eta gaitasun sozialak garatuz egiten da prebentzio lanik eraginkorrena praktika arriskutsu honi aurre egiteko. "PrebenTIK"! podcastean sextinga, ziberbullyinga, groominga, ziberkontrola zer diren azaltzen da eta gailu elektronikoak modu egokian erabiltzeko gomendioak ematen dira.

2. Ziberbullyinga

Ziberjazarpena edo ziberbullyinga adingabeen artean gauzatzen den jazarpen mota da. Bitarteko digitalak erabiltzen dira jazarpena egiteko, nahita, behin eta berriro. Jazarpen mota hau ez da aurrez aurrekoa, ez da fisikoa, baina horrek ez du esan nahi eragiten dituen kalte eta ondorioak larriak ez direnik. Izan ere, jazarleak aurrez aurre egitera ausartuko ez liratekeen oldarkortasuna baliatzen dute biktimaren kontra, sarearen ustezko anonimotasunean ezkutatuz. Gainera, biktimari jazarpenak zer erreakzio sortzen dion ez ikusteak, enpatia eta kontzientzia galdu arazten die jazarpena egiten dutenei. Ziberbullyingaren aurrean ahal bezain laster esku hartu behar da, biktimari entzunez eta autoestimua indartuz. "PrebenTIK"! podcastean sextinga, ziberbullyinga, groominga, ziberkontrola zer diren azaltzen da eta gailu elektronikoak modu egokian erabiltzeko gomendioak ematen dira.

3. Groominga

Pertsona heldu batek, gazte plantak egin eta nerabe edo haurrekin harremanetan jartzeko ahalegina egitea da Groomina. Konfiantza hori landuta, adingabearekin harremana sortu eta honen kontrol emozionala lortzen denean xantaiaren bidetik helburu sexualak lortzeko. Helburua, sexu-abusu fisikoa, sexu-esplotazioa edo haurren prostituzioa izan liteke edota sarearen bidez sexu konnotazioa duten irudiak eskatzea. Sarea izan ohi da lehen harremanerako gunea eta engainua adingabea manipulatzeko tresna erabiliena. Izaera sexualeko irudi edo bideoak eskatzea gehiegikeria eta delitu larria da, nabigazio ohitura seguruak ezagutu eta erabiltzea garrantzitsua da. "PrebenTIK"! soinu-fikziozko podcasta da eta bertan sextinga, ziberbullyinga, groominga, ziberkontrola zer diren azaltzen da eta gomendioak ematen dira.

4. Ziberkontrola

Ziberkontrola, generoari lotuta egoten da nagusiki eta gizonak emakumezkoaren kontra erabiltzen duen beste indarkeria mota bat da gure gizartean. Eskuko telefonoa edota sarean emakumeak egiten duen nabigazioa edo sare solzialetan egiten duen erabilera kontrolpean jarriz eta bere ohiturak jazarriz egiten da. Adibidez, geolokalizazioa etengabe agerian izateko esigentzia da moduetako bat eta gizartearengandik bakartzeko helburu ezkutua izan dezake. Rolen inguruko ezagutza eta ahalduntzeko tresnak emateak laguntzen du gurpil horretatik ateratzen. "PrebenTIK"! soinu-fikziozko podcasta da eta bertan sextinga, ziberbullyinga, groominga, ziberkontrola zer diren azaltzen da eta gomendioak ematen dira.

5. Erabilera egokia

Gizarte osoak bezala, adingabeek ere gero eta denbora gehiago ematen dute pantailen aurrean. Neurri gabeko denbora denean, albo-kalteak izaten dira, gizarte harremanetan, askatasun falta eta mendekotasuna egoten baitira. Ona da norberak mugak jartzea, atsedenaldiak egitea eta kontrola ez galtzea. Internetetik kanpoko ohitura osasuntsuak beharrezkoak dira: kirola, aire libreko jarduerak egitea, irakurtzea eta lagunekin denbora pasatzea. Hala, internet ez dadin izan aisialdirako aukera bakarra izan. "PrebenTIK"! soinu-fikziozko podcasta da eta bertan sextinga, ziberbullyinga, groominga, ziberkontrola zer diren azaltzen da eta gomendioak ematen dira.